වයස හැටේ සීමාව පසු කරද්දීත්, වේදිකාව මත තරුණ නර්තන ශිල්පියෙකුටත් වඩා නොසැලෙන ජවයකින් සහ ප්‍රබෝධයකින් අඩිය තබන කලාසූරි චන්න විජේවර්ධන දෙස බලන විට, කාගේත් සිතට නැඟෙන්නේ එකම එක ප්‍රශ්නයකි. ඒ, "දියවැඩියාව වැනි තත්ත්වයක් තිබියදීත් ඔහු කෙසේ නම් මෙතරම් ශක්තියක් සහ නිරෝගී තාලයක් ජීවිතයේ පවත්වාගෙන යන්නේද?" යන්නයි.

මෑතකදී රූපවාහිනියෙන් සහ සමාජ මාධ්‍යයෙන් පුළුල් ලෙස කතාබහට ලක් වූ ඩයබිටසෝල් (Diabetasol) ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය හරහා චන්න ඉදිරිපත් කරන පණිවිඩය සරල පෝෂණීය කරුණකින් ඔබ්බට යයි. එය අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් බයටම යටපත් කරගෙන සිටින, එහෙත් දිනෙන් දින උග්‍ර අතට හැරෙන බරපතළ ජාතික සෞඛ්‍ය අර්බුදයක දොරටු අරින්නකි.

සංඛ්‍යා ලේඛන හෙළි කරන කම්පන සහගත යථාර්ථය

ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය හා වයස්ගතවීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය (SLHAS 2018–19 දත්ත මත 2025 දී ප්‍රකාශිත) සහ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙන පරිදි, ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩිහිටියන්ගෙන් අඩකටම ආසන්න ප්‍රමාණයකට (ආසන්න වශයෙන් 50%කට) රුධිරයේ සීනි මට්ටම සම්බන්ධ යම් ගැටලුවක් පවතී.

එහෙත් මෙහි ඇති වඩාත්ම භයානක හා අදෘශ්‍යමාන පැතිකඩ වන්නේ, දියවැඩියාව වැළඳී ඇති වැඩිහිටියන්ගෙන් 41.4%ක්ම (10 දෙනෙකුගෙන් 4කට වැඩි පිරිසක්) තමන්ට එවැනි රෝගයක් ඇති බව කිසිසේත් නොදැන ජීවත් වීමයි. පිටතට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වා සාමාන්‍ය පරිදි ගැවසෙන මොවුන්ගේ සිරුර තුළ රුධිර නාල හා පරිවෘත්තීය පද්ධතීන් නිහඬව විනාශ වී යමින් තිබේ.

වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර වෙත යොමුවීමේ තත්ත්වයද එතරම් සතුටුදායක නොවේ. වයස අවුරුදු 30ට වැඩි දියවැඩියා රෝගීන්ගෙන් ලක්ෂ 24ක් (41%ක්) කිසිදු වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරයක් ලබා නොගනිති. තවද, ප්‍රතිකාර ලබන බව පවසන පිරිස අතරින් පවා රුධිර සීනි මට්ටම නිසි ඉලක්කගත මට්ටමක (Tight control) පවත්වා ගන්නේ 12.4%ක් වැනි ඉතා අල්ප පිරිසකි. ඉතිරි 67%ක්ම සිදු කරන්නේ එක් වරක් රුධිර පරීක්ෂාවක් කර, සාමාන්‍ය බෙහෙත් පෙත්තක් ගෙන, ඉන්පසු රෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කර දැමීමයි.

මෙම නොසැලකිලිමත්කම සහ මඟහැරීමේ ප්‍රතිඵලය වූයේ, 2005–06 කාලයේ 10.3%ක් පමණ වූ දියවැඩියා ව්‍යාප්තිය 2022–23 වන විට 21.8–23.2% දක්වා දෙගුණයකින් ඉහළ යාමයි. එහි කූටප්‍රාප්තිය ලෙස, 2000 සහ 2019 අතර කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ දියවැඩියාව නිසා සිදුවන අකල් මරණ සංඛ්‍යාව දෙගුණයකින් ඉහළ ගොස් ඇත.

වැඩිහිටියන්ට පමණක් නොව, දරුවන්ටත් එල්ල වී ඇති තර්ජනය

මෙම ව්‍යාප්තිය දැන් තවත් බරපතළ අතට හැරී ඇත්තේ එය වැඩිහිටියන්ට පමණක් සීමා නොවී තරුණ පරම්පරාවට හා පාසල් දරුවන්ටද ළඟාවීම නිසාය. පසුගිය දශක දෙක තුළ Type 1 සහ young-onset Type 2 දියවැඩියා තත්ත්වයන් තරුණ හා යොවුන් වියේ පසුවන්නන් අතර සීඝ්‍රයෙන් වැඩි වී තිබේ. අද වන විට කුඩා අවධියේදී දියවැඩියාව හඳුනාගැනීමේ මධ්‍යස්ථ වයස අවුරුදු 15 දක්වා පහළ බැස ඇත. අක්‍රිය ජීවන රටාව සහ ක්ෂණික ආහාර සංස්කෘතිය අපේ දරුවන් මධ්‍යම වයසට එළඹීමටත් පෙරම මෙම උගුලට හසු කරමින් සිටී.

පරීක්ෂණ මඟහරින "බිය" සහ “මිථ්‍යාවන්”

මෙම තත්ත්වය මෙතරම් දුරදිග යාමට ප්‍රධානම හේතුව සෞඛ්‍ය පහසුකම් මදිවීම නොවේ; එය මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ ගැඹුරින් පැළپی ඇති මනෝවිද්‍යාත්මක බියකි. "මටත් දියවැඩියාව ඇතැයි තහවුරු වේවිද" යන බිය නිසා බොහෝ දෙනා පරීක්ෂණ සිදුකිරීම කල් දමති.

අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනා දියවැඩියාව දකින්නේ කළමනාකරණය කළ හැකි තත්ත්වයක් ලෙස නොව, තම ක්‍රියාශීලී ජීවිතයේ සහ සතුටේ අවසානය සනිටුහන් කරන "මරණ වරෙන්තුවක්" ලෙසිනි. ඊට අමතරව, දියවැඩියාව වැළඳුණු වහාම තමන් ප්‍රිය කරන සියලු ආහාර සහ රසයන් එක රැයකින් අත්හැර දැමිය යුතුය යන අන්තගාමී මිථ්‍යාව නිසා, මුල් අවධියේදී ගත යුතු කුඩා පරීක්ෂණ පියවර පවා ගැනීමට මිනිසුන් පසුබසිති.

සීමා කිරීම් නොව, බුද්ධිමත් තේරීම්

දියවැඩියා තත්ත්වය පාලනය කිරීම යනු ඔබ ආහාරයට ගන්නා දේ සීමා කිරීමම පමණක් නොවේ; එය වඩාත් බුද්ධිමත් ලෙස නිවැරදි ආහාර තෝරා ගැනීම පිළිබඳ කාරණයකි. අද වන විට, ක්‍රියාශීලීව සහ උද්යෝගයෙන් ජීවිතයට මුහුණ දීමට අවශ්‍ය පෝෂණය සහ ශක්තිය ලබා දෙන අතරම, රුධිරයේ සීනි මට්ටම වඩාත් හොඳින් පාලනය කිරීමට නිවැරදි ආහාර උපකාරී වන ආකාරය පිළිබඳව අප පෙරටත් වඩා හොඳින් දැනසිටීමට හැකියාව ලැබී ඇත.

කෙසේ වෙතත්, සමහර අවස්ථාවලදී බොහෝ දෙනෙක්ට ආහාර සීමා කිරීමට සිදුවීම නිසා ඔවුන්ට අත්‍යවශ්‍ය වන පෝෂණය අහිමි වී යන අතර, එමඟින් ඔවුන් ක්ෂය වූ, දුර්වල සහ වෙහෙසකර ස්වභාවයකට පත්වේ. එවන් තත්ත්වයන්හිදී ඔවුන් පෝෂණීය පානයන් (supplements) වැනි විසඳුම් හරහා අතිරේක පෝෂණය ලබාගත යුතු අතර එහිදී සිය තෝරාගැනීම නිවැරදිව සිදු කිරීමට ඔවුන් සැළකිලිමත් විය යුතුය.

දියවැඩියා තත්ත්වයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයන් විශේෂයෙන්ම තමන්ගේ අවශ්‍යතාවලට ගැළපෙන පරිදි සකස් කරන ලද නිෂ්පාදන තෝරා ගැනීමටත්, රුධිරයේ සීනි මට්ටමට අවම බලපෑමක් එල්ල කරන බව තහවුරු කෙරෙන Low GI (අඩු ග්ලයිසීමික් දර්ශකය) සංකේතය සහිත නිෂ්පාදන පිළිබඳව සැලකිලිමත් වීමටත් වගබලා ගත යුතුය. දියවැඩියා තත්ත්වයට ගැළපෙන පෝෂණීය තේරීම් රැසක් අද වන විට ලබා ගැනීමට ඇති බැවින්, දියවැඩියාව කළමනාකරණය කිරීම යනු ඔබ විඳින ජීවිතය අතහැර දැමීම නොව, වඩාත් සුදුසු සහ යහපත් තේරීම් වෙත යොමු වීමයි.

චන්න විජේවර්ධනයන්ගේ ජීවන රිද්මය අපට කියාදෙන පාඩම පැහැදිලිය. බිය වී මඟහැරීමෙන් රෝගයෙන් ගැළවිය නොහැකිය. කල්තියා පරීක්ෂා කර, නිවැරදි පෝෂණය සහ සෞඛ්‍යාරක්ෂිත මඟපෙන්වීම් වෙත යොමු වීමෙන්, ඔබේ ජීවිතයේ තාලය සහ සතුටේ පාලනය නැවතත් ඔබේම අතට ගත හැකිය.

(2025 දී ප්‍රකාශිත SLHAS 2018–19 සමීක්ෂණ තොරතුරු සහ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධාන දත්ත ඇසුරෙන් සකස් කරන ලදී)